Danh lam - Thắng cảnh

ĐÌNH THANH AM PHƯỜNG THƯỢNG THANH
Ngày đăng 03/10/2015 | 12:18  | Lượt xem: 4130

.

Đình Thanh Am trước đây thuộc thôn Thanh Am, xã Thượng Thanh, huyện Gia Lâm, ngoại thành Hà Nội, nay thuộc phường Thượng Thanh quận Long Biên. Từ thời Tây Sơn trở về trước, Thanh Am có tên là Hoa Am, huyện Gia Lâm, phủ Thuận An, Trấn kinh Bắc. Năm Thiệu Trị thứ nhất, Hoa Am được đổi thành Thanh Am thuộc tổng Đặng Xá, huyện Gia Lâm, tỉnh Bắc Ninh. Từ sau năm 1954 thuộc xã Thượng Thanh quận 8, ngoại thành Hà Nội. Năm 1961 thuộc huyện Gia Lâm. Đình Thanh Am nằm ở bờ Nam sông Đuống gần đường Quốc lộ số 1, cách trung tâm  Hà Nội khoảng 15km về phía bắc.

Thanh Am là một làng cổ được hình thành từ rất lâu đời. Làng có tên nôm là làng Đuống bên dòng sông Thiên Đức của các thời đại trước được đổi thành sông Đuống hiện nay. Tới thời nhà Mạc, Trình quốc công Trạng Nguyên Nguyễn Bỉnh Khiêm ra làm quan ở Thăng Long đã đưa con cháu tới định cư, mở rộng làng thành một vùng trù phú, và ông đã đặt tên mới cho làng là Hoa Am. Do có nhiều công đức với dân làng nên sau khi mất, Nguyễn Bỉnh Khiêm cùng hai vị tướng của Hai Bà Trưng là Đào Kỳ - Phương Dung được tôn thờ làm Thành hoàng làng Thanh Am.

Đình Thanh Am được xây dựng trên một khu đất bằng phẳng và rộng rãi ở rìa làng. Ngay trước đình là hồ nước rộng và khu vực canh tác, phía sau là biến kiến trúc xóm làng. Ra đời từ thế kỷ 17 và luôn được trùng tu, mở rộng ở những giai đoạn kế tiếp nhau nên quy hoạch của di tích gồm nhiều bộ phận kiến trúc sớm muộn hợp thành. Do đặc điểm địa lý quy định nên đại đình - kiến trúc của thế kỷ 17 - toạ lạc ở vị trí trung tâm, các kiến trúc ra đời muộn như phương đình, cung cấm được xây dựng liền sau đại đình. Hiện tại,  mặt bằng chi tiết của khu di tích bao gồm: sân gạch rộng chạy dọc theo đai đình, đình chính, phương đình nằm sau đại đình nối với hậu cung, hai bên phương đình có hai dãy dải vũ song song.

Hiện đình Thanh Am còn lưu giữ đươc một hệ thống di vật cổ có giá trị như cuốn thần phả, một quyển Sấm Ký của Nguyễn Bỉnh Khiêm. Cuốn thần phả viết về Trình Quốc Công do Trần Mỹ - đỗ cử nhân khoa Tan Mão năm Duy Tân thứ 3, thụ Trung Thành Đại phu làm tri phủ Hoài Đức viết và được sao chép lại vào năm Bảo Đại thứ 10; 7 đao sắc phong thần cho các vi thần hoàng làng. Đạo sớm nhất có niên hiệu "Vĩnh Khánh Nhị niên, thập nhị nguyệt thập nhật" (ngày 10 tháng 12 năm Vĩnh Khánh thứ 2 - năm 1730), muộn nhất là sắc ghi niên hiệu "Khải Định cửu niên thất nguyệt thập ngũ nhật" (ngày 15 tháng 7 năm Khải Định thứ 9 - 1924).

Ngoài các giá trị về kiến trúc, nghệ thuật đình còn là nơi thờ một vị thánh đã có nhiều công lao đóng góp cho lịch sử nước nhà đó là Trình Quốc Công Nguyễn Bỉnh Khiêm trong tư cách là thần hoàng làng được thờ ở đình. Nguyễn Bỉnh Khiêm là danh nhân văn hoá lớn của dân tộc ta thế kỷ 16. Ông đã có những đóng góp lớn lao, trường học của quan Trạng Trình Quốc Công đã tạo nên nhiều nhân tài làm vẻ vang cho non sông đất nước như Trạng Bùng Phùng Khắc Hoan, Thượng thư Lưu Hữu Khánh, Cử nhân Nguyễn Dữ, ngoài ra ông còn có nhiều tác phẩm văn học và nghiên cứu về Kinh dịch và Thái Ất thần Kinh.

Với những ý nghĩa và giá trị đó đình đã được bộ Văn hóa thông tin (nay là bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) xếp hạng năm 1990, Nhân dịp kỷ niệm 1000 năm Thăng Long Hà Nội đình đã được tu bổ, tôn tạo theo quy định.