tin mới nhất

Bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa các lễ hội truyền thống
Ngày đăng 19/03/2019 | 15:15  | Lượt xem: 37

Việt Hưng là vùng đất có bề dày truyền thống lịch sử, văn hóa. Qua những thăng trầm của lịch sử, đến nay, Việt Hưng vẫn tự hào là nơi l¬ưu giữ những di sản văn hóa vật thể và phi vật thể vô cùng phong phú. Người dân trong phường hiện còn bảo lưu, trao truyền qua nhiều thế hệ nhiều giá trị di sản văn hóa phi vật thể.

Xác định di sản văn hóa là tài sản vô giá của các thế hệ cha ông ta để lại cho thế hệ trẻ hôm nay và mai sau là phần hồn của nền văn hóa dân tộc; Di sản văn hóa có ý nghĩa rất quan trọng trong việc giáo dục thế hệ trẻ về truyền thống lịch sử văn hóa của dân tộc, những năm qua, các di sản văn hóa của địa phương đã được nhận diện giá trị, bảo tồn và phát huy, góp phần quan trọng vào việc giáo dục lịch sử, vun đắp truyền thống tốt đẹp của dân tộc; góp phần xây dựng và quảng bá hình ảnh, truyền bá các giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học và thẩm mỹ quan trọng của di sản văn hóa địa phương thông qua hoạt động du lịch, giao lưu văn hóa ... Di sản văn hóa ở Việt Hưng đã và đang thể hiện ngày càng rõ hơn vai trò quan trọng trong việc giáo dục con người địa phương phát triển toàn diện, hình thành nên nguồn nhân lực đóng góp trực tiếp, quyết định vào sự nghiệp bảo vệ, xây dựng và phát triển đất nước.

Lễ Rước nước - nghi thức tâm linh thể hiện lòng thành kính, biết ơn các vị Thần, Phật, Thánh Mẫu và ước muốn cầu mưa thuận gió hòa tại lễ hội làng Kim Quan

Hiện nay, phường có 06 di tích đã xếp hạng, trong đó có 05 di tích xếp hạng quốc gia, 01 di tích xếp hạng cấp thành phố.  

Đình Kim Quan thờ các vị thần bảo hộ cho cuộc sống của dân làng là Linh Lang đại vương và một số nhân thần có công lập làng và tổ chức sản xuất, đó là vị quan tước Lâm Hoài Bá Lê Đạt Chiêu và 2 vị nữ thần là Thiên Tiên Đào Hoa phu nhân và Hà Tiên Phương Dung phu nhân. Truyền thống thờ Linh Lang của hơn 200 nơi biểu hiện hệ thống truyền thuyết lịch sử văn hóa và duy trì mối quan hệ, lễ hội gắn bó đoàn kết nhớ về cội nguồn, hiểu biết anh em. Ngoài cái chung ấy, đình còn thờ người có công trực tiếp với dân làng biểu hiện uống nước nhớ nguông, nhắc nhở truyền thống cho thế hệ sau. Hiện tượng thờ 2 danh nhân ca trù là quý hiếm trong việc thờ thành hoàng làng biểu hiện vốn quý văn hóa nghệ thuật dân gian.

Múa Lột rắn trong lễ hội Trường Lâm - Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia

Cụm di tích đình – chùa Trường Lâm là một di tích có giá trị văn hóa và ý nghĩa lịch sử khác của Việt Hưng được nhiều người biết đến. Đình Trường Lâm còn tự hào gắn với thời kỳ cách mạng, được công nhận là di tích cách mạng kháng chiến. Tượng đài Bác Hồ xây dựng với dáng phương đình được xây dựng theo kiểu kiến trúc cuối thể kỷ 20 chiếm vị trí khá sang trọng của khu sân đình hiện nay nhằm ghi lại sự kiện 2 lần Bác Hồ về thăm địa phương - một trong những sự kiện được Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Trường Lâm mãi mãi tự hào và lưu truyền. Đó là vào ngày 18/2/1958, tức sáng mồng một tết Mậu Tuất, Bác Hồ và bác sỹ Trần Duy Hưng - Chủ tịch Uỷ ban hành chính Hà Nội cùng lãnh đạo thành phố đã về thăm, biểu dương chính quyền và nhân dân Trường Lâm có nhiều thành tích làm thuỷ lợi chống hạn, khai hoang trong năm 1958. Lời căn dặn của Bác về tăng gia sản xuất, bảo vệ giữ gìn di tích đình Trường Lâm, chăm lo đời sống, học tập cho thiếu nhi địa phương…vẫn còn đọng sâu trong tâm khảm nhiều cụ phụ lão của thôn Trường Lâm, đã được kể lại nhiều lần cho con cháu nghe và học tập. Một lần khác, Bác về Trường Lâm dự Hội nghị chiến sỹ thi đua của Bộ Nông trường tổ chức tại xóm Thanh Đồng… Do vậy, ngoài việc là di tích lịch sử truyền thống của địa phương, đình Trường Lâm còn là nơi lưu giữ kỷ niệm không phai mờ tình cảm của nhân dân địa phương với Bác Hồ kính yêu. Sáng ngày 09/11/2007, tại nhà văn hóa Trường Lâm, cán bộ và nhân dân phường Việt Hưng nói chung và nhân dân Trường Lâm nói riêng lại vinh dự và tự hào được một lần nữa đón Chủ tịch nước Cộng hòa XHCN Việt Nam - đồng chí Nguyễn Minh Triết về thăm khu di tích và dự ngày hội Đại đoàn kết toàn dân khu dân cư Trường Lâm.         

Điệu múa "lột xác rắn" cũng là một điểm nhấn có ý nghĩa văn hóa và tâm linh trong lễ hội làng Trường Lâm hàng năm. Truyền thuyết kể rằng: Hoàng Lang – Con trai vua Lý Thánh Tông và bà Hạo Nương – cung phi thứ 9 có công dẹp giặc Tống, được vua có ý nhường ngôi nhưng Hoàng Lang không nhận. Ngài tâu rằng: ngài vốn là con vua Long vương, vâng mệnh trời xuống giúp dân giúp nước, nay xong việc xin trở về Thủy quốc. Ngài xin vua được cho thờ ở nơi sinh và cho lấy lá cờ lệnh tung lên trời đến đâu thì được thờ ở đó. Vua ưng thuận. Ngài bước lên phiến đá hóa ra Bạch xà dài trăm trượng bò xuống hồ Tây biến mất vào ngày 10/2 năm Đinh Tỵ (1077). Như vậy, theo truyền thuyết Ngài không chết mà hoá thánh, điệu múa "Lột xác rắn" mô tả việc Ngài thoát xác, hoá thánh.  Đây là một trong hai điệu múa của lễ hội truyền thống của Việt Hưng được tham gia Liên hoan múa cổ Thăng Long – Hà Nội.

Nghi lễ Đả ngư trong lễ hội làng Lệ Mật - Di sản văn hóa phi vật thể đầu tiên của phường được Bộ VHTT&DL công nhận

Với giá trị lịch sử, văn hoá, khoa học, được lưu giữ bằng trí nhớ và được lưu truyền từ đời này sang đời khác thông qua các nghi thức tế lễ, trong các bài nhạc cổ truyền, các điệu múa dân gian, trong cờ lọng, y phục ngày hội,...  lễ hội Lệ Mật - lễ hội truyền thống đầu tiên của quận Long Biên - đã được Bộ Văn hóa, thể thao và du lịch công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2014. Tại lễ hội đình Lệ Mật còn bảo lưu nhiều giá trị văn hóa độc đáo trong việc cúng tế, rước nước, nổi bật nhất phải kể đến múa Giảo Long và lễ Đả ngư (lễ đánh cá). Đả ngư hay đánh cá thờ là một nghi lễ rất quan trọng trong ngày lễ hội truyền thống làng Lệ Mật. Lễ tục này bắt nguồn từ sự tích chàng trai họ Hoàng xả thân đánh Giảo Long, cứu xác công chúa nhà Lý. Tương truyền một chàng thanh niên người làng Lệ Mật đã tìm được ngọc thể công chúa nhà Lý sau khi bị thủy quái làm đắm thuyền chết đuối. Vua ban thưởng gấm vóc, vàng bạc nhưng chàng từ chối và chỉ xin đưa dân nghèo Lệ Mật cùng mấy làng quanh đó sang vùng đất phía tây kinh thành Thăng Long khai khẩn, làm trang trại. Vùng đất ấy dần trở nên trù phú, mở rộng thành 13 trại ấp mà sách sử gọi là khu "Thập Tam trại". Hàng năm, người dân làng Lệ Mật mở hội từ ngày 20 đến 24/3 âm lịch để tưởng nhớ chàng trai họ Hoàng (Thành Hoàng làng Lệ Mật), người có công khai hoang lập ấp. Phần lễ của hội bao gồm rước nước từ giếng làng, rước cá chép vào đình Thánh, rước cỗ (lễ vật) của 13 trại ở quận Ba Đình về dâng Đức Thánh thành hoàng làng. Lễ Đả ngư là một màn trình diễn tâm linh, thông qua đó gửi lời ước nguyện, tri ân của công chúa đối với vị Thành Hoàng làng. Ước nguyện ấy được tin rằng ứng nghiệm vào đêm trước đánh cá, trời thường vận mưa khiến cá chuyển từ Hồ Tây về giếng Ngọc. Việc đánh bắt cá chép, vượt lên trên hết là sự đồng nhất cầu mưa, cầu mùa, chế ngự loài thủy tộc. Như vậy, lễ tục Đả ngư tại hội làng Lệ Mật đã lột tả ước vọng của cư dân Lệ Mật ( đại diện cho các cư dân khu vực Long Biên) cầu được mùa màng bội thu. Đây là một nét đẹp truyền thống của người Việt nói chung và của người dân Lệ Mật nói riêng, bắt nguồn từ tục thờ cúng tổ tiên, nổi bật đó là sự tri ân đối với người có công.

Cùng với các giá trị văn hóa vật chất như hệ thống di tích đình, chùa, đền, miếu, Việt Hưng còn có những di sản văn hóa phi vật thể đặc sắc như tín ngưỡng, lễ hội, nghệ thuật trình diễn, y học dân gian, ẩm thực... mang đậm sắc thái địa phương. Trong đó, hệ thống lễ hội dân gian là giá trị văn hóa truyền thống tiêu biểu, chiếm vị trí hết sức quan trọng trong đời sống văn hóa tinh thần của nhân dân địa phương từ bao đời nay. Những lễ hội văn hóa truyền thống mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc, làng nghề truyền thống với nhiều sản phẩm vô cùng tinh xảo được thể hiện qua đôi tay điêu luyện của các nghệ nhân, các món ăn tốt cho sức khỏe với cách chế biến gia truyền,... được lưu giữ chủ yếu trong dân gian theo phương pháp truyền miệng, truyền nghề. Hiện nay, phường Việt Hưng đang duy trì hoạt động thường xuyên 03 lễ hội truyền thống, trong đó có 02 điệu múa gắn với không gian lễ hội hàng năm và 01 làng nghề truyền thống. Trên phương diện kinh tế - xã hội, các di sản văn hóa này sẽ  trở thành những sản phẩm văn hóa - du lịch hoàn chỉnh, vừa là động lực vừa là mục tiêu cho sự phát triển ngành kinh tế mũi nhọn du lịch, đồng thời, từng bước làm thay đổi cơ cấu kinh tế của phường - địa phương nơi có di sản, mang tới cho cộng đồng và địa phương những lợi ích thiết thực và bền vững. Trong thời gian tới phường có chủ trương sưu tầm kiểm kê các giá trị văn hóa phi vật thể như giai thoại truyền khẩu, tên gọi địa danh làng, xóm cổ, các chuyện dân gian… làm cho hoạt động văn hóa phi vật thể ngay càng phong phú đang dạng.

Đại diện lãnh đạo phường và Tiểu Ban quản lý di tích Trường Lâm nhận Quyết định công nhận tài liệu lưu trữ quý hiếm tại đình Trường Lâm

Để nâng cao chất lượng và hiệu quả trong công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa trên địa bàn phường, việc cần thiết và cơ bản chính là đưa những di sản văn hóa này trở lại với cộng đồng sinh hoạt văn hóa, bằng cách khơi dậy tình yêu, lòng tự hào đối với truyền thống của dân tộc trong mỗi người dân tới toàn cộng đồng. Tăng cường công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa; Gắn trách nhiệm của chính quyền, các tổ chức đoàn thể và người dân trong việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa. Tuyên truyền giáo dục pháp luật cho người dân, đề cao vai trò của nhân dân trong việc tham gia quản lý di sản văn hóa. Đối với di sản văn hóa phi vật thể thì biến lễ hội thành hoạt động văn hóa thường niên, kết hợp với các hoạt động du lịch. Duy trì và phát triển làng nghề truyền thống bằng nhiều hình thức và đẩy mạnh quảng bá các sản phẩm; Đẩy mạnh xã hội hóa công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa. Việc bảo tồn và phát huy di sản văn hóa không chỉ là trách nhiệm của ngành văn hóa mà là trách nhiệm của mọi cấp, mọi ngành, mọi tổ chức kinh tế, xã hội và mọi tầng lớp nhân dân; Kết hợp giữa đầu tư, tôn tạo di tích với khai thác phát triển du lịch. Phát huy vai trò của hệ thống thông tin đại chúng trong việc tuyên truyền, giáo dục kiến thức về Luật di sản văn hóa đến từng người, từng gia đình.

Bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa là trách nhiệm của các cấp, các ngành và toàn thể xã hội. Đây là hai mặt luôn gắn bó mật thiết, là tiền đề của nhau. Mục đích cuối cùng là đảm bảo cho di sản được lưu truyền và không ngừng tái tạo, phát huy tác dụng lâu dài. Qua đó, nâng cao nhận thức của cán bộ, đảng viên và quần chúng nhân dân, đặc biệt là lớp trẻ về giá trị của kho tàng di sản văn hóa truyền thống ông cha để lại, góp phần tích cực vào quá trình thúc đẩy sự phát triển kinh tế xã hội nhất là các hoạt động du lịch – dịch vụ trên địa bàn phường trong thời gian tới.