Có thể nói, đuối nước hiện là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong ở trẻ em tại Việt Nam. Chỉ một phút lơ là, thiếu quan sát của người lớn hoặc sự chủ quan của trẻ nhỏ cũng có thể dẫn đến hậu quả đau lòng, để lại mất mát không gì bù đắp được cho gia đình và xã hội. Thực tế cho thấy, phần lớn các vụ tai nạn đuối nước xảy ra ở trẻ em sống gần sông, ao hồ, công trình chứa nước; hoặc khi trẻ tự ý đi tắm sông, hồ bơi, vui chơi tại khu vực nguy hiểm mà không có người lớn giám sát. Đặc biệt, trong dịp hè, khi trẻ được nghỉ học, thời gian vui chơi nhiều hơn, nguy cơ xảy ra tai nạn càng gia tăng. Mùa mưa bão với tình trạng nước dâng cao, ngập úng, dòng chảy xiết cũng là thời điểm tiềm ẩn rất nhiều nguy hiểm đối với trẻ em.
Nhận thức rõ tính cấp bách của vấn đề, Thủ tướng Chính phủ đã nhiều lần Công điện chỉ đạo các bộ, ngành và các địa phương triển khai quyết liệt các biện pháp phòng, chống đuối nước trẻ em; yêu cầu tăng cường trách nhiệm của gia đình, nhà trường, chính quyền và toàn xã hội trong công tác bảo vệ trẻ em. Bộ Y tế cũng đã ban hành các văn bản hướng dẫn chuyên môn, đẩy mạnh truyền thông giáo dục sức khỏe, nâng cao kỹ năng sơ cấp cứu, kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ em và cộng đồng. Đây không chỉ là nhiệm vụ của riêng ngành y tế hay giáo dục mà là trách nhiệm chung của toàn xã hội nhằm bảo đảm cho trẻ em được sống an toàn, phát triển toàn diện cả về thể chất lẫn tinh thần.
Trong công tác phòng, chống đuối nước trẻ em, truyền thông và giáo dục nâng cao nhận thức giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Mỗi gia đình cần nhận thức sâu sắc rằng việc bảo vệ trẻ em trước nguy cơ tai nạn thương tích là trách nhiệm trực tiếp và thường xuyên của cha mẹ, người chăm sóc trẻ. Không ít phụ huynh còn chủ quan, cho rằng trẻ đã lớn, biết bơi hoặc khu vực xung quanh quen thuộc nên không xảy ra nguy hiểm. Tuy nhiên, tai nạn đuối nước có thể xảy ra bất cứ lúc nào, ngay cả ở nơi nước cạn hoặc chỉ trong vài phút mất cảnh giác. Vì vậy, cha mẹ cần thường xuyên quan tâm, giám sát con em mình; tuyệt đối không để trẻ tự ý đi bơi, tắm sông, ao hồ khi không có người lớn đi cùng. Gia đình cũng cần chủ động giáo dục trẻ về nguy cơ đuối nước và các kỹ năng an toàn cần thiết. Trẻ phải được nhắc nhở không chơi gần khu vực sông, ao hồ, hố công trình, cống thoát nước, vùng ngập lụt; không rủ nhau đi tắm sông, tắm hồ; không cứu bạn bằng cách nhảy xuống nước khi chưa có kỹ năng an toàn. Cha mẹ nên tạo điều kiện cho trẻ học bơi và học kỹ năng phòng chống đuối nước từ sớm, từ đó giúp trẻ tự bảo vệ bản thân trước nguy hiểm.
Đối với nhà trường, công tác tuyên truyền, giáo dục kỹ năng phòng chống tai nạn thương tích cần được thực hiện thường xuyên, liên tục và bằng nhiều hình thức phong phú. Các trường học cần lồng ghép nội dung giáo dục kỹ năng sống, kỹ năng phòng tránh đuối nước vào các buổi sinh hoạt lớp, hoạt động ngoại khóa, giờ học thể chất; tăng cường hướng dẫn học sinh nhận biết khu vực nguy hiểm và cách xử lý tình huống khi gặp tai nạn. Trước mỗi kỳ nghỉ hè, giáo viên cần phối hợp chặt chẽ với phụ huynh để quản lý học sinh, nhắc nhở các em không tụ tập tắm sông, ao hồ…; đồng thời tuyên truyền sâu rộng về trách nhiệm bảo vệ trẻ em trong cộng đồng dân cư. Bên cạnh đó, chính quyền địa phương và các tổ chức đoàn thể cần phát huy vai trò nòng cốt trong công tác phòng, chống đuối nước trẻ em; cần rà soát những khu vực nguy hiểm có nguy cơ xảy ra tai nạn như ao hồ, sông, kênh mương, hố sâu công trình… để cắm biển cảnh báo, rào chắn và có biện pháp bảo đảm an toàn. Những nơi thường xuyên xảy ra ngập úng trong mùa mưa bão cần được kiểm tra, khắc phục kịp thời nhằm hạn chế nguy cơ tai nạn cho trẻ em. Đồng thời, cần tổ chức các lớp dạy bơi, phổ cập kỹ năng an toàn dưới nước, kỹ năng cứu hộ, sơ cấp cứu ban đầu cho trẻ em và người dân.
Các tổ chức Đoàn Thanh niên, Hội Phụ nữ, Hội Chữ thập đỏ, lực lượng dân quân, công an, an ninh cơ sở… trên địa bàn cần tích cực phối hợp triển khai các hoạt động tuyên truyền tại khu dân cư; vận động người dân nâng cao trách nhiệm trong quản lý, giám sát trẻ em. Mỗi đoàn viên, hội viên cần trở thành một tuyên truyền viên tích cực trong công tác bảo vệ trẻ em khỏi tai nạn đuối nước. Đặc biệt, trong dịp hè và mùa mưa bão, nguy cơ tai nạn đuối nước gia tăng mạnh, nguyên nhân do điều kiện thời tiết diễn biến phức tạp, mưa lớn kéo dài làm xuất hiện nhiều khu vực ngập sâu, dòng nước chảy xiết, hố nước nguy hiểm, trong khi trẻ em vốn hiếu động, tò mò, hè đến trẻ có nhiều thời gian vui chơi ngoài trời, nên dễ gặp rủi ro nếu thiếu sự quản lý chặt chẽ của người lớn. Vì vậy, các bậc phụ huynh cần thường xuyên nhắc nhở, quản lý lịch sinh hoạt của con em mình, không nên giao trẻ nhỏ cho anh chị chưa đủ khả năng chăm sóc, tuyệt đối không để trẻ tự chơi gần sông, ao hồ, kênh mương.
Một trong những giải pháp căn cơ, lâu dài trong phòng, chống đuối nước là trang bị kỹ năng an toàn cho trẻ em. Trẻ cần được hướng dẫn những nguyên tắc cơ bản như: không tự ý xuống nước khi không có người lớn; mặc áo phao khi đi trên thuyền bè, ca nô; không đùa nghịch xô đẩy nhau gần khu vực nước sâu; không cố cứu người bằng cách nhảy xuống nước nếu chưa được huấn luyện kỹ năng cứu hộ. Khi phát hiện người bị đuối nước, trẻ cần hô hoán người lớn, gọi lực lượng cứu hộ hoặc sử dụng vật nổi như cây, dây, áo phao để hỗ trợ từ xa. Ngoài kỹ năng phòng tránh, việc trang bị kiến thức sơ cấp cứu đuối nước cũng vô cùng cần thiết. Khi phát hiện người bị đuối nước, cần nhanh chóng đưa nạn nhân ra khỏi mặt nước bằng biện pháp an toàn; kiểm tra hô hấp, gọi cấp cứu và tiến hành hồi sức tim phổi nếu cần thiết.
Công tác phòng, chống đuối nước trẻ em chỉ thực sự hiệu quả khi có sự chung tay đồng bộ của gia đình, nhà trường và toàn xã hội. Mỗi người lớn cần nâng cao tinh thần trách nhiệm, không thờ ơ trước nguy cơ mất an toàn của trẻ em. Một lời nhắc nhở, một hành động quan tâm hay một phút quan sát cẩn thận cũng có thể ngăn chặn được những tai nạn thương tâm xảy ra. Bảo vệ trẻ em khỏi tai nạn đuối nước không chỉ là nhiệm vụ trước mắt mà còn là trách nhiệm lâu dài đối với tương lai của đất nước. Mỗi trẻ em được sống an toàn, khỏe mạnh chính là nền tảng cho sự phát triển bền vững của xã hội. Vì vậy, hãy cùng hành động bằng những việc làm thiết thực nhất: quản lý tốt trẻ em trong dịp hè, dạy trẻ kỹ năng an toàn, tạo môi trường sống an toàn và chủ động phòng ngừa mọi nguy cơ tai nạn thương tích.
Mùa hè sẽ thực sự là mùa của niềm vui khi mỗi đứa trẻ đều được bảo vệ an toàn. Hãy để tiếng cười trẻ thơ luôn vang lên trong bình yên, thay vì những giọt nước mắt muộn màng vì sự chủ quan, lơ là. Phòng, chống đuối nước trẻ em không phải là trách nhiệm của riêng ai, mà là mệnh lệnh từ trái tim, là trách nhiệm của toàn xã hội vì tương lai của thế hệ mai sau.