Thuốc lá – hiểm họa đối với sức khỏe và môi trường sống
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), sử dụng thuốc lá là nguyên nhân gây ra 28 nhóm bệnh, với nhiều nhóm bệnh nguy hiểm như ung thư (điển hình là ung thư phổi), tim mạch, hô hấp; ảnh hưởng tới sức khỏe sinh sản và sinh dục ở con người. Mỗi năm trên thế giới có hơn 8 triệu người tử vong do các bệnh liên quan đến thuốc lá, trong đó khoảng 1,6 triệu người chết vì hút thuốc thụ động. Đặc biệt, khu vực Đông Nam Á đang đối mặt với cuộc khủng hoảng nghiêm trọng khi thuốc lá cướp đi sinh mạng của khoảng 3,1 triệu người mỗi năm.
Tại Việt Nam, thuốc lá đang gây ra gánh nặng lớn về sức khỏe, kinh tế và môi trường. Theo Tổ chức Y tế thế giới, mỗi năm có khoảng 103.000 người tử vong do hút thuốc lá, trong đó hơn 18.800 trường hợp tử vong do các bệnh liên quan đến hút thuốc thụ động. Trong năm 2024, chi phí y tế và kinh tế do thuốc lá gây ra ước tính lên tới 108.700 tỷ đồng, tương đương 1,14% GDP; chi phí ô nhiễm môi trường do thuốc lá (phá rừng, rác thải nhựa, ô nhiễm nước biển…) ước tính khoảng 99.000 tỷ đồng/năm (tương đương 1,04% GDP).
Đáng lo ngại, khói thuốc lá không chỉ ảnh hưởng đến người hút mà còn gây nguy hiểm cho những người xung quanh, đặc biệt là trẻ em, phụ nữ mang thai và người cao tuổi. Các nghiên cứu cho thấy trẻ em tiếp xúc thường xuyên với khói thuốc có nguy cơ mắc bệnh hô hấp, hen suyễn, viêm tai giữa và suy giảm chức năng phổi cao hơn nhiều so với trẻ không phơi nhiễm.
Ngoài thuốc lá điếu truyền thống, các sản phẩm thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng đang có xu hướng gia tăng nhanh trong giới trẻ. Theo khảo sát tại 11 tỉnh, thành phố năm 2023, tỷ lệ sử dụng thuốc lá điện tử ở nhóm 13 - 17 tuổi đã tăng lên 8,1% cao hơn nhiều so với mức 2,6% năm 2019. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải tăng cường các biện pháp phòng, chống tác hại của thuốc lá trong cộng đồng.
Tổ chức Y tế Thế giới khẳng định không có bất kỳ sản phẩm chứa nicotine nào là an toàn cho sức khỏe, từ thuốc lá điếu, thuốc lào đến thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, thuốc lá ngậm, túi ngậm nicotine. Nicotine là chất gây nghiện rất mạnh và đặc biệt nguy hiểm đối với sự phát triển não bộ của thanh thiếu niên. Việc tiếp xúc với nicotine trong giai đoạn này gây ra những hậu quả nghiêm trọng cả ngắn hạn và dài hạn như rối loạn nhận thức, giảm khả năng học tập, rối loạn cảm xúc và các vấn đề về sức khỏe tâm thần. Và việc càng bắt đầu sớm càng làm gia tăng nguy cơ sử dụng đồng thời nhiều sản phẩm khác nhau thay vì là chuyển đổi sang một loại duy nhất như tuyên bố của ngành công nghiệp thuốc lá.
Phường Long Biên tích cực xây dựng môi trường không khói thuốc
Thực hiện chỉ đạo của Bộ Y tế về hưởng ứng Ngày Thế giới không thuốc lá 31/5 và Tuần lễ Quốc gia không thuốc lá năm 2026, phường Long Biên đã và đang triển khai nhiều hoạt động thiết thực nhằm xây dựng môi trường sống trong lành, sạch bóng khói thuốc lá.
Công tác tuyên truyền được đẩy mạnh trên Trang thông tin điện tử phường, trang mạng xã hội (Zalo, Facebook…) của phường và các đơn vị trực thuộc, hệ thống loa truyền thanh. Tổ chức các hội nghị truyền thông, cổ động, treo băng rôn, khẩu hiệu tại các tuyến đường, trường học và nơi công cộng. Ngoài ra, các nội dung tuyên truyền được lồng ghép trong các buổi sinh hoạt tổ dân phố, hoạt động của các đoàn thể. Nội dung tuyên truyền tập trung vào tác hại của thuốc lá đối với sức khỏe, tác hại của thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các quy định của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá.
Các cơ quan, đơn vị trên địa bàn phường tiếp tục duy trì mô hình "Cơ quan không khói thuốc", bố trí biển cấm hút thuốc tại phòng họp, hành lang, khu vực tiếp dân và nơi công cộng. Cán bộ, công chức, viên chức được vận động nêu gương trong việc không hút thuốc lá.
Trạm Y tế phường Long Biên cũng thường xuyên lồng ghép tư vấn về tác hại của thuốc lá trong các hoạt động khám chữa bệnh, quản lý bệnh không lây nhiễm và truyền thông giáo dục sức khỏe tại cộng đồng. Người dân được hướng dẫn các biện pháp bỏ thuốc lá, nâng cao ý thức bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình.
Bên cạnh đó, phường Long Biên cũng tăng cường vận động Nhân dân thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang, lễ hội; hạn chế và tiến tới không hút thuốc trong các cuộc họp, sinh hoạt cộng đồng và nơi tập trung đông người.
Chung tay hành động vì một Long Biên không khói thuốc
Để xây dựng môi trường sống trong lành, mỗi người dân cần bắt đầu từ những hành động nhỏ nhưng thiết thực. Người hút thuốc hãy chủ động giảm hút và tiến tới bỏ thuốc lá/thuốc lào vì sức khỏe của bản thân và những người thân yêu. Không hút thuốc trong nhà, trên phương tiện giao thông, nơi công cộng hay gần trẻ em chính là cách bảo vệ cộng đồng hiệu quả nhất.
Mỗi gia đình hãy xây dựng "ngôi nhà không khói thuốc", nhắc nhở người thân không hút thuốc trong không gian sinh hoạt chung. Cha mẹ cần làm gương cho con cái, tránh để trẻ tiếp xúc với khói thuốc và hình thành suy nghĩ lệch lạc về hành vi hút thuốc.
Các trường học, cơ quan, doanh nghiệp và địa điểm công cộng cần tiếp tục thực hiện nghiêm quy định cấm hút thuốc; tăng cường kiểm tra, giám sát, nhắc nhở và xử lý vi phạm theo quy định. Các tổ chức đoàn thể, tổ dân phố cần phát huy vai trò tuyên truyền, vận động hội viên và Nhân dân tích cực tham gia xây dựng môi trường không khói thuốc.
Chủ đề Ngày Thế giới không thuốc lá năm 2026 được Tổ chức Y tế Thế giới lựa chọn là: "Vạch trần sự hấp dẫn giả tạo – Hành động để đẩy lùi nạn nghiện nicotine và thuốc lá". Đây là lời cảnh báo mạnh mẽ về những chiến lược quảng bá tinh vi của ngành công nghiệp thuốc lá nhằm lôi kéo giới trẻ sử dụng các sản phẩm gây nghiện. Vì vậy, hơn lúc nào hết, mỗi gia đình và toàn xã hội cần nâng cao cảnh giác, bảo vệ thanh thiếu niên trước nguy cơ nghiện nicotine và các sản phẩm thuốc lá mới. Vì một cộng đồng khỏe mạnh, văn minh và phát triển bền vững, mỗi người dân phường Long Biên hãy cùng chung tay nói không với thuốc lá, xây dựng môi trường sống xanh – sạch – an toàn cho hôm nay và các thế hệ mai sau.
Mỗi gia đình không khói thuốc – Một cộng đồng khỏe mạnh, văn minh!