Theo hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm, trong gần 3 tháng đầu năm 2026, cả nước ghi nhận 25.094 trường hợp mắc bệnh tay chân miệng, trong đó có 4 ca tử vong, tăng gấp 5 lần so với cùng kỳ năm 2025 (4.900 trường hợp). Hà Nội ghi nhận 1.320 ca mắc Tay chân miệng tại 126/126 xã, phường, tăng 738 ca so với cùng kỳ năm 2025. Phường Long Biên cũng ghi nhận 08 ca mắc Tay chân miệng, tăng 07 ca so với cùng kỳ năm 2025. Dự báo trong thời gian tới có thể ghi nhận các ổ dịch Tay chân miệng khác trong các trường mầm non.
Bệnh tay chân miệng (TCM) là một bệnh thường gặp ở trẻ dưới 5 tuổi. Bệnh xảy ra quanh năm, thường gia tăng trong giai đoạn từ tháng 3 - 5 và từ tháng 9 - 12. Bệnh tay chân miệng lây qua đường tiêu hóa, qua tiếp xúc trực tiếp với người bệnh (bắt tay, ôm, hôn), tiếp xúc với đồ chơi, quần áo, đồ dùng sinh hoạt, bề mặt có chứa vi rút. Bệnh có khả năng lây lan nhanh, đặc biệt ở môi trường tập thể như mẫu giáo, trường học.
Dấu hiệu nhận biết trẻ mắc bệnh TCM
Khi mắc bệnh TCM, trẻ có các dấu hiệu: đau họng, sốt nhẹ, quấy khóc, biếng ăn, tiêu chảy... đặc biệt là nổi mụn nước. Nếu mụn nước ở trong miệng thì vỡ ra thành vết loét, còn mụn nước ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, gối, mông thì thường không bị vỡ ra và sau đó sẽ khô dần. Diễn tiến bệnh thường kéo dài từ 5 đến 7 ngày, có thể nhiều hơn 10 ngày. Sau đó thì mụn nước có thể tự khô, tự ổn định và tự khỏi.
Khoảng trên 90% trường hợp trẻ mắc bệnh TCM có thể tự khỏi. Một số ít trường hợp bệnh có thể tiến triển nặng dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm như: suy hô hấp, viêm cơ tim, suy tim, phù phổi cấp… thậm chí dẫn đến tử vong.
Do đó khi chăm sóc trẻ bệnh, người chăm sóc cần theo dõi kỹ, phát hiện sớm các dấu hiệu cảnh báo trẻ chuyển bệnh nặng để kịp thời đưa trẻ đến cơ sở y tế.
Dấu hiệu nhận biết bệnh TCM chuyển nặng
Thông thường các biến chứng thường xuất hiện vào ngày thứ 3 - 5 của bệnh.
- Dấu hiệu quan trọng nhất và đầu tiên để nhận biết bệnh TCM chuyển nặng là trẻ bị thay đổi giấc ngủ, giật mình, chới với. Nếu nhẹ thì em bé khi thiu thiu ngủ sẽ bị giật mình, ngồi dậy chơi thì bình thường. Độ nặng hơn một chút là em bé vừa nằm ngã ra là sẽ giật mình, chới với. Nặng hơn nữa là khi bồng trên tay, trẻ vẫn giật mình chới với. Nếu trong vòng 30 phút mà trẻ giật mình 2 lần trở lên thì chắc chắn sẽ trở nặng, cha mẹ phải cho trẻ đến bệnh viện ngay.
- Dấu hiệu thứ hai là một số trẻ sẽ quấy khóc liên tục, mạch nhanh, da nổi vân tím hoặc trẻ yếu tay, yếu chân.
- Dấu hiệu thứ ba là trẻ sốt cao, không đáp ứng với điều trị: Trẻ sốt trên 38,5 độ kéo dài hơn 48 giờ, dùng thuốc Paracetamol cũng không hạ.
Chăm sóc trẻ mắc bệnh TCM
Cách chăm sóc trẻ bị bệnh TCM chủ yếu liên quan đến chế độ ăn bởi vì khi trẻ bị bệnh sẽ rất khó ăn. Nên cho trẻ ăn những thức ăn lỏng, dễ tiêu hoá. Nếu miệng đau nhiều thì phải đi khám bác sĩ để cho thuốc giảm đau vùng miệng. Nếu chăm sóc tốt thì 5-7 ngày trẻ sẽ khỏi bệnh. Tuy nhiên, quan trọng nhất vẫn là phát hiện sớm biến chứng với các dấu hiệu giật mình, thay đổi giấc ngủ. Nếu để trễ hơn trẻ có thể thở mệt, co giật, rồi mạch nhanh, không bắt được mạch.
Thực hiện 3 sạch để phòng bệnh TCM cho trẻ
Bệnh TCM chưa có vắc xin phòng ngừa. Đây là bệnh lây qua đường tiêu hóa nên quan trọng nhất vẫn là giữ vệ sinh. Ăn uống sạch, ở sạch và bàn tay sạch là 3 biện pháp cần thực hiện để phòng bệnh TCM cho trẻ.
- Ăn uống sạch: Thực hiện ăn chín, uống chín, sử dụng nước sạch trong sinh hoạt hàng ngày, đảm bảo vật dụng ăn uống sạch sẽ và không cho trẻ dùng chung khăn ăn, khăn tay, vật dụng ăn uống như cốc, bát, đĩa, thìa.
- Ở sạch: Vi rút có thể tồn tại ở bề mặt đồ vật trong không gian sống. Vì vậy, cần thường xuyên lau sạch các bề mặt, dụng cụ tiếp xúc hàng ngày như đồ chơi, dụng cụ học tập, tay nắm cửa, tay vịn cầu thang, mặt bàn/ghế, sàn nhà bằng xà phòng hoặc các chất tẩy rửa thông thường.
- Bàn tay sạch: Trẻ và người chăm sóc trẻ cần thường xuyên rửa tay bằng xà phòng và nước sạch, đặc biệt trước khi chế biến thức ăn, trước khi ăn/cho trẻ ăn, trước khi bế ẵm trẻ, sau khi đi vệ sinh, sau khi thay tã và làm vệ sinh cho trẻ.
Không chủ quan với tay chân miệng – Bảo vệ trẻ em mỗi ngày!